Xã Sơn Động tỉnh Bắc Ninh, được hình thành trên cơ sở sáp nhập của thị trấn An Châu, xã An Bá và xã Vĩnh An theo Nghị quyết số 1658/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Chính thức đi vào hoạt động theo mô hình Chính quyền địa phương 02 cấp từ ngày 01 tháng 7 năm 2025.
Xã có vị trí địa lý phía Đông giáp xã An Lạc, phía Tây giáp với xã Yên Định, phía Nam giáp xã Tuấn Đạo và phía Bắc giáp xã Đại Sơn, tỉnh Bắc Ninh; có diện tích tự nhiên là 78,72km2 với 33 thôn trên tổng số 6.141 hộ dân cùng chung sống trong cộng đồng; đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 58% dân số, chủ yếu là đồng báo dân tộc Tày, Cao Lan, Sán Chí, Nùng,… có bản sắc văn hóa đặc trưng, giàu truyền thống và có đời sống xã hội ổn định, gắn với những di tích tích lịch sử văn hóa, phong phú, đa dạng như: Đền Vua Bà- Đền Đức Ông, Đình Chùa Chẽ, Đình Mai Hiên, Đình Đặng, Đình An Bá, Đình Làng Thượng đã được xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh. Nổi bật với những Lễ hội truyền thống như: Lễ hội Đền Vua Bà- Đền Đức Ông và Đình Chùa Chẽ, là quần thể di tích được công nhận là Di tích lịch sử văn hoá cấp tỉnh từ năm 2004 và Lễ hội Bơi Chải An Châu đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia năm 2024. Cùng với đó là công tác bảo tồn các giá trị văn hoá truyền thống của địa phương như: Dân ca quan họ, hát then đàn tính, nhảy Tắc Xình…
Lễ hội Bơi Chải An Châu diễn ra vào ngày mồng 10 tháng 4 Âm Lịch hằng năm, trung tâm lễ hội là Đình - Chùa Chẽ, Nghè Chải và khu vực sông Lục Nam. Theo dân gian lưu truyền, hội bơi chải trên sông An Châu có từ thế kỷ thứ XV gắn với tên tuổi tướng quân Vi Đức Thăng thời Hậu Lê. Ông là thủy tổ họ Vi theo vua Lê Thái Tổ khởi nghĩa Lam Sơn, dự hàm khai quốc công thần được giao trấn giữ vùng ải thung lũng An Châu. Hằng năm, nhân dân tổ chức Lễ hội Bơi Chải nhằm tái hiện việc huấn luyện thủy binh lục chiến vùng sơn cước do tướng quân Vi Đức Thăng khởi xướng chống giặc ngoại xâm phương Bắc. Lễ hội diễn ra nhiều hoạt động đặc sắc, sau Lễ tế do các vị bô lão chủ trì tạ ơn trời đất, những người có công dựng xây đất nước, che chở cho dân làng là lễ rước thuyền, hạ thủy và hội thi bơi chải sôi nổi, ý nghĩa.
Lễ hội Bơi Chải An Châu bị gián đoạn trong kháng chiến chống Thực dân Pháp và Đế quốc Mĩ. Từ năm 2000, lễ hội được khôi phục và từ đó duy trì hằng năm nhằm cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, cuộc sống ấm no hạnh phúc và tưởng nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc đã có công trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ quê hương. Nhiều năm nay, lễ hội luôn được cộng đồng gìn giữ, bảo tồn, phát huy các giá trị đặc sắc, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa tinh thần của nhân dân.
Lễ hội Đền Vua Bà - Đền Đức Ông và Đình Chùa Chẽ được diễn ra hằng năm vào ngày Rằm Tháng Giêng, tiếp tục tuyên truyền giới thiệu sâu rộng trong nhân dân về lịch sử của Vua Bà Liễu Hạnh, Tướng công Vi Đức Thăng. Khơi dậy niềm tự hào dân tộc, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, tình yêu quê hương đất nước, nâng cao đời sống văn hóa tinh thần trong nhân dân. Qua đó động viên mọi người phấn khởi thi đua lập thành tích hoàn thành các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội của địa phương; lập thành tích chào mừng các ngày lễ lớn của dân tộc.
Cùng với đó là việc bảo tồn dân ca quan họ, điệu Đàn Tính - Hát Then, điệu Nhảy Tắc Xình đã góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống, thực hiện Dự án 6 “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch” thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
