Nhiều bãi phế liệu tự phát

Những năm gần đây, trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh xảy ra một số vụ cháy, nổ tại các cơ sở thu mua, tập kết phế liệu, gây thiệt hại lớn về tài sản, khiến người dân sống xung quanh lo lắng. Điển hình, ngày 19/2/2026, tại khu Phú Điền, phường Phù Khê xảy ra vụ hỏa hoạn lớn tại điểm tập kết thu mua phế liệu. Dù không thiệt hại về người, song đám cháy bùng phát nhanh do lượng lớn vật liệu dễ cháy, tạo cột khói đen cao hàng chục mét bao trùm cả khu vực. Người dân phải khẩn trương di chuyển tài sản ra khỏi vùng nguy hiểm. Lực lượng phòng cháy, chữa cháy Công an tỉnh đã huy động nhiều xe cứu hỏa và hàng chục cán bộ, chiến sĩ đến hiện trường khống chế đám cháy.

Hiện trường vụ cháy tại điểm thu mua phế liệu ở khu Phú Điền, phường Phù Khê ngày 19/2.

Có thể thấy, hoạt động thu mua phế liệu là một phần quan trọng trong chuỗi tái chế, giúp tận dụng phế phẩm, tiết kiệm nguyên liệu, tạo việc làm cho nhiều lao động. Tuy nhiên, các điểm tập kết, kho chứa phế liệu mọc lên tự phát, “phình to” ngay trong khu dân cư lại gây hệ lụy nghiêm trọng. Ví như, dọc các tuyến quốc lộ 17, 18, 31; các tuyến đường tỉnh 293, 295B, 287; đường liên xã, đường gom cao tốc Hà Nội - Bắc Ninh… dễ dàng bắt gặp những bãi phế liệu chất cao như núi, hoạt động phân loại diễn ra ngay sát nhà dân. Thực tế này không chỉ gây ô nhiễm môi trường mà còn tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ, mất an toàn giao thông.

Ghi nhận tại điểm thu mua, tập kết phế liệu của hộ gia đình ông Phạm Văn Giang cạnh quốc lộ 31, đoạn qua thôn Hậu, xã Tân Dĩnh. Bãi phế liệu rộng khoảng 1 nghìn m², sắt thép chất cao 4-5 m, tổng khối lượng hàng chục tấn. Bên trong là ngổn ngang bao tải, thùng nhựa, vỏ dây điện đã tách lõi đồng, vỏ thiết bị điện tử… với khối lượng lớn nhưng không có mái che. Xe ô tô tải để lẫn trong bãi. Bên ngoài, giấy bìa, phông bạt ni lông cũ chất đống, lấn hành lang an toàn giao thông. Dầu mỡ và chất thải từ phế liệu thải ra môi trường xung quanh. Khi được hỏi về điều kiện hành nghề như đăng ký kinh doanh, biện pháp phòng cháy, chữa cháy, tường bao, mái che, nền chống thấm… chủ cơ sở cho biết “đã tuân thủ”.

Tương tự, tại điểm tập kết phế liệu của hộ bà Nguyễn Thị Dung ở thôn Bãi Tre, xã Hiệp Hòa, hàng trăm bao tải chứa nhựa, dây điện, túi ni lông, giấy vụn… chất kín nhà và tràn ra lối vào thôn. Nhiều vỏ lồng thép, thùng nhựa hóa chất hỏng lấn hành lang giao thông quốc lộ 17. Người dân xung quanh lo ngại, bởi chỉ cần tàn thuốc rơi vào đống phế liệu cũng có thể gây cháy lớn. Tuy nhiên, chủ cơ sở lại bao biện rằng phế liệu tồn đọng do “hàng ế, không bán được”.

Tập trung rà soát, xử lý

Thực tế cho thấy, bên cạnh việc kiểm tra chưa thường xuyên của chính quyền địa phương, một bộ phận chủ cơ sở còn có ý thức chấp hành kém, đặt lợi nhuận lên trên sự an toàn của cộng đồng. Đáng lo ngại nữa, hoạt động thu mua phế liệu tự phát còn tiềm ẩn nguy cơ mất an ninh trật tự, bởi cơ quan chức năng phát hiện không ít trường hợp tiêu thụ tài sản nghi do trộm cắp.

Ông Đặng Văn Đang, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Dĩnh cho biết, sau khi thành lập xã mới, địa phương đã tập trung xử lý rác thải và các nguồn gây ô nhiễm. Tuy nhiên, UBND xã không nhận được bàn giao thống kê các điểm thu mua, tập kết phế liệu từ huyện cũ. Trước phản ánh của phóng viên, ông Đang khẳng định sẽ cử cán bộ chuyên môn xuống nắm tình hình, mời hộ kinh doanh lên làm việc và xử lý nghiêm theo quy định. Đồng thời, xã sẽ giao Phòng Kinh tế chủ trì phối hợp Công an xã, trưởng thôn rà soát các cơ sở thu gom, tập kết phế liệu, hướng dẫn đăng ký kinh doanh và yêu cầu tuân thủ đầy đủ điều kiện hoạt động.

Trong khi đó, ông Nguyễn Công Kiên, Chủ tịch UBND phường Phù Khê cho biết: Phường sẽ chỉ đạo lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, yêu cầu các hộ làm nghề phải có phương án phòng cháy, chữa cháy, trang bị bình cứu hỏa, bảo đảm vệ sinh môi trường, tránh xảy ra hỏa hoạn.

Hoạt động thu mua phế liệu hiện được quy định tại Luật Bảo vệ môi trường 2020, Luật Doanh nghiệp 2020 và các văn bản hướng dẫn. Theo đó, cơ sở thu mua phế liệu cố định (trừ trường hợp mua bán rong nhỏ lẻ) phải có đăng ký kinh doanh, đáp ứng điều kiện môi trường, phòng cháy, chữa cháy. Do đó, để hoạt động thu mua phế liệu đi vào nền nếp, lực lượng chức năng cấp xã cần tập trung kiểm tra việc chấp hành pháp luật về đất đai, kinh doanh, bảo vệ môi trường, phòng cháy, chữa cháy của các cơ sở.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, để hoạt động thu mua phế liệu đi vào nền nếp, lực lượng chức năng cấp xã cần tập trung kiểm tra việc chấp hành pháp luật về đất đai, kinh doanh, bảo vệ môi trường, phòng cháy, chữa cháy của các cơ sở thu mua phế liệu trên địa bàn. Qua đó, kịp thời phát hiện, ngăn chặn vi phạm, xử lý nghiêm theo quy định; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu rõ trách nhiệm khi hành nghề.

Hoạt động thu mua, tái chế phế liệu cần khuyến khích, nhưng chỉ phát huy hiệu quả khi được quản lý bài bản, quy hoạch phù hợp và bảo đảm an toàn. Đối với những cơ sở thu gom, tập kết phế liệu tự phát trong khu dân cư, lấn chiếm hành lang giao thông, không bảo đảm phòng cháy, chữa cháy, gây ô nhiễm môi trường… các địa phương cần kiên quyết xử lý, đình chỉ hoạt động hoặc cưỡng chế di dời nếu cố tình tái phạm.

Bắc Ninh đang đẩy mạnh đô thị hóa, hướng tới mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Vì vậy, không thể để các bãi phế liệu tự phát tồn tại như “điểm đen” về môi trường và an toàn. Xử lý dứt điểm các điểm thu mua phế liệu không chỉ là yêu cầu quản lý nhà nước mà còn là trách nhiệm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, bảo vệ tài sản và tính mạng người dân. Đây là nhiệm vụ cấp bách, cần làm ngay, làm quyết liệt và làm đến cùng.